—  دکتر آذرخش مکری؛

با محوریت عادت؛ از شکل‌گیری تا تغییر


زندگی روزمره‌ی ما، پر از عاداتی است که ما در طول روزهای گذشته‌، برای خود خلق کرده‌ایم و می‌توان گفت بخش قابل توجهی از این‌که تا چه حد موفق یا شکست‌خورده باشیم، تا چه میزان خوشحال یا افسرده باشیم، تا چه اندازه امیدوار یا دلسرد باشیم، به برآیند عادات ما در طول زندگی‌مان بستگی دارد. خلق عادات جدید تا همان اندازه که می‌تواند سرعت ما را در مسیر پیشرفت، افزون کند تا همان اندازه نیز، می‌تواند مسیر ما را با دشواری‌های متعددی روبه‌رو کند. شناخت فرآیند تشکیل عادات جدید و تغییر عادات قبلی، مهارتی‌ است آموختنی که می‌تواند برای رشد فردی ما در زندگی موثر باشد.

یکی از حوزه‌هایی که در برنامه‌ی آموزشی «بازتاب» بر آن تاکید بسیاری شده، حوزه‌ی مربوط به مهارت‌های رفتاری-شناختی است؛ مهارت‌هایی که کمک می‌کند انسان‌ها رفتار، ویژگی‌ها، صفات و واکنش‌های خود را بهتر بشناسند و با درک صحیح از آن، در جهت رشد فردی خود، آن‌ها را به کار بندند. سومین همایش «بازتاب» با عنوان «عادت؛ از شکل‌گیری تا تغییر» به این بحث مهم می‌پردازد که اصلاً هوش چگونه تعریف می‌گردد، چگونه می‌توان در موقعیت‌های مختلف از آن درست استفاده کرد و چه راه‌هایی برای افزایش و تقویت آن وجود دارد.

زمان — ۱ بهمن‌ماه ، ساعت ۱۵:۰۰
مکان — تالار این‌سینا(مشاهده روی نقشه)
 
google-play-badge
Sibapp-Badge-Space
 

سومین رویداد «بازتاب» برگزار شد.

سلسله‌ رویدادهای «بازتاب» با هدف تقویت مهارت‌های رفتاری-شناختی و با ارائه‌ی دکتر آذرخش مکری، روان‌پزشک و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران، به صورت ماهانه و در دانشگاه علوم پزشکی تهران برگزار می‌شود. 

سومین همایش از این سلسله رویدادها با محوریت «عادت؛ از شکل‌گیری تا تغییر»، روز دوشنبه اول بهمن‌ماه ۱۳۹۷ در تالار ابن سینای دانشکده‌ی پزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران، برگزار شد. 

در این همایش دکتر مکری در بخش اول به سخنرانی پرداخته و در بخش نهایی، پرسش‌های مخاطبان را پاسخ دادند.

دکتر مکری در ابتدای سخنان خود از نظریات و مطالعات گوناگون موجود در عادت، نحوه‌ی شکل‌گیری آن و نحوه‌ی تغییر آن، سخن گفتند.

ایشان در ابتدای سخنرانی خود، به این‌نکته اشاره کردند که اصلاح عادت‌ها در زندگی و ایجاد عادات صحیح، مثل تغذیه‌ی سالم، خواب کافی، استراحت و ورزش مناسب، در کنار عادان مفید دیگری مثل مطالعه، می‌تواند حدود ۱۲ تا ۱۴ سال، طول عمر انسان را افزایش دهد که این در مقایسه با تمام مداخلات پزشکی در افزایش طول عمر انسان‌ها، موثرتر است. ایشان در ادامه ذکر کردند که مطالعه‌ی زندگی افرادی که در طول دوران زندگی خود، دستاوردهای عالی داشته‌اند، این نکته را مشخص کرده است که این افراد، در زندگی خود، عادت‌های سالم متعددی دارند که برای حفظ مستمر آن‌ها تلاش می‌کنند. ایشان از این نکته برای تاکید روی اهمیت عادات استفاده کردند اما در ادامه این نکته را متذکر شدند که تغییر عادت‌ها، کاری بسیار سخت است که در بسیاری از موارد، انسان‌ها در مسیر آن شکست خورده و عادات قبلی باز می‌گردند. 

در ادامه، ایشان دو نوع رفتار انسانی را در کنار هم قرار داده و به مقایسه‌ی این دو نوع رفتار پرداختند.

دسته‌ی اول رفتارهای انسان‌ها، رفتار‌های هدفمند هستند؛ انسان‌ها در انجام این نوع رفتارها، دنبال لذت بردن از آن هستند، از انجام آن‌ها، سود خواهند برد، وابسته به پاداش و کیفیت آن هستند و نیاز به تلاش بالا برای انجام آن فعالیت وجود دارد.

دسته‌ی دوم رفتارهای انسان‌ها، رفتارهای عادتی هستند؛ رفتارهایی که به صورت اتوماتیک انجام می‌گیرد، نسبت به پاداش و کیفیت آن، بی‌تفاوت هستند، به نشانه‌های محیط وابسته هستند و برای انجام آن‌ها، تلاش اندکی مورد نیاز است. 

ایشان در ادامه ذکر کردند که رفتار عادتی، خود به خود و بدون تلاش انجام می‌گیرد، اما رفتار هوشمندانه و هدفمند، با صرف انرژی بسیار زیاد همراه است؛ منطقا تبدیل رفتارهای هوشمندانه در اثر تکرار زیاد، به رفتارهای عادتی، می‌تواند انجام دادن آن‌ها را تسهیل کند و برعکس، تبدیل یک رفتار عادتی به یک رفتار هدفمند، همراه با صرف انرژی و تلاش بسیار است و فشاری که باعث تغییر یک رفتار عادتی به یک رفتار هدفمند می‌شود، «اراده» نام دارد. 

ایشان در ادامه، نکته‌ی مهم دیگری را ذکر کردند که انجام رفتار عادتی، مستلزم عوامل محیطی است، فلذا شروع و شکل‌گیری آن‌ها، وابسته به محیطی است که انسان در آن قرار دارد. 

نکته‌ی جالب دیگری که ایشان با ذکر مطالعاتی بیان کردند این بود که تغییر یک عادت با درگیری شدید ذهنی، باعث می‌شود که در نهایت انسان به طور مفتضحانه‌ای در کنترل آن شکست بخورد. 

ایشان در ادامه‌ی سخنرانی خود، نکات مهمی را در مورد تغییر عادت‌ها ذکر کردند. نکته‌ی مهمی که در این سخنرانی به آن اشاره شد، این بود که ایجاد تغییر و حفظ تغییر دو مقوله جدا هستند و عمدتا، مشکل افراد در عادات مشکل آفرین، حفظ تغییر است. ایشان ذکر کردند که در تغییر عادت‌ها، اتکا صرف بر مفهوم اراده کارساز در نمی آید و در جهت تغییر عادت حتماً باید اهداف و مکانیسم تغییر کند.

سخنرانی دکتر آذرخش مکری با ذکر نکاتی دیگر در مورد تغییر عادت‌ها، ادامه یافت و بخش انتهایی رویداد، به طرح، بررسی و پاسخ به پرسش‌های شرکت‌کنندگان اختصاص یافت. شایان ذکر است که همایش بعدی «بازتاب» در تاریخ ۲۹ بهمن ۱۳۹۷ برگزار خواهد گردید.

تدوین:

محمدرضا نادریان